BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000843

Matka Boska Janowska

warianty tytułu: Matka Boska Różańcowa Łaskawa

odbitka graficzna

materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
tech. zdobnicza: kolorowanie
wymiary: 14 x 8,3 cm
datowanie odbitki graficznej: 1801-1850
opis: Półpostać Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus na lewej ręce. Maria ukazana hieratycznie. Okryta błękitnym płaszczem, spływającym z Jej głowy, zdobionym cynobrowymi kwiatami na wijących się gałązkach, oraz stylizowaną gwiazdą na prawym ramieniu. Pod płaszczem widoczne fragmenty sukni z lamówką przy szyi. Maria trzyma Dzieciątko na lewej ręce, krzyżując swe dłonie na wysokości kolan Jezusa. Dzieciątko lekko zwrócone jest w stronę Matki, w długiej, cynobrowej sukience. Lewą ręką trzyma zamkniętą księgę, prawą unosi w geście błogosławieństwa. Głowy obu postaci zwieńczone zamkniętymi koronami i otoczone gwiazdami. W prawym, górnym rogu antropomorficznie ujęte słońce, z lewej sierp księżyca. Tło kompozycji żółte. Przedstawienie Matki Boskiej Leżajskiej ujęte w winietkę ramkową, złożoną ze stylizowanych ozdobników roślinnych. W dolnej części odbitki, na wydzielonym polu pomalowanym żółtą farbą podpis w czterowierszu. Całość kompozycji otoczona cienką linią. Drzeworyt ręcznie kolorowany farbami cynobrowymi, żółtymi, zielonymi i błękitnymi.
motyw ikonograficzny: gest błogosławieństwa , korona , księga , księżyc , Matka Boska Janowska , Matka Boska z Dzieciątkiem , ornament roślinny , słońce
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: PRAWDZIWYE WYRAZENIENAI/ SWZENSZY PANNY MARYIYANO/ WSKY CUdAMI WIELKIEMI SLI/ NIONCAUO:X.DOMINIKA NOW , (u dołu)
numer inwentarza: ECT.3008
uwagi: Drzeworyt przedstawia wizerunek Matki Boskiej Janowskiej, czczony w Sanktuarium Matki Boskiej w Janowie Lubelskim. Wzorem graficznym dla drzeworytu mógł być miedzioryt J. Kozdrowicza. Według tradycji pierwsze objawienia cudownego obrazu miały miejsce w 1. połowie XVII w., kiedy to pobożni rybacy pływający po stawie dostrzegli na lądzie rozświetlony wizerunek Matki Boskiej. W kolejnych objawieniach Maria miała wyjawić swą wolę bednarzowi podążającemu na jutrznię, by we wskazanym miejscu oddawano Jej cześć. W powstałej kaplicy umieszczono obraz Matki Boskiej, ufundowany przez rodzinę Zamoyskich. Pierwowzorem dla powstałego w XVII w. wizerunku było przedstawienie Matki Boskiej Śnieżnej z rzymskiego kościoła Santa Maria Maggiore. Obraz szybko otoczony został kultem. Koronowany został w 1985 roku. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. W kolekcji J. G. Pawlikowskiego drzeworyt miał numer inwentarzowy 696a (?).
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Skoczeń-Marchewka, Beata, 2013.08.16,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©