BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000711
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
tech. zdobnicza: kolorowanie
wymiary: 28 x 19 cm
miejsce powstania: Polska południowo-wschodnia
datowanie odbitki graficznej: 1801-1841
opis: Kompozycja dwustrefowa, ujęta w prostokąt stojący. Centralnie przedstawione jest drzewo, łączące obie strefy i stanowiące oś symetrii. Na tle jego korony ukazano stojącą na obłoku , opromienioną Matkę Boską z Dzieciątkiem. Obie postacie w pomarańczowych sukienkach, z głowami otoczonymi pomarańczowymi aureolami i zwieńczonymi zamkniętymi koronami. Z głowy Marii spływa długi, suto marszczony płaszcz. W lewej ręce trzyma berło, na prawej Dzieciątko Jezus błogosławiące. W tle, po obu stronach koronny drzewa po 6 wiązek poziomych kresek. W dolnej części kompozycji, po prawej klęczą pod drzewem trzy kobiety, adorujące Matkę Boską z Dzieciątkiem. Za nimi, na tle wzgórz budynki (?) W lewej, dolnej części kompozycji zabudowania sakralne z dwoma wieżami i dwukondygnacyjny budynek ze spadzistym dachem. Przy dolnej krawędzi, na wydzielonym polu napis. Drzeworyt ręcznie kolorowany farbami transparentnymi lub półtransparentnymi, w kolorach cynobrowych, żółtych, jasnozielonych i bladobłekitnych.
motyw ikonograficzny: architektura , drzewo , kobieta , kościół , krajobraz , Matka Boska Rzeszowska , Matka Boska z Dzieciątkiem
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: Wizeronek STATUY N.P. MARYI w Kościele: Rzeszowskiem u W.W.O.O. Berbardynow OD Roku 1513 CUDAMI Słynąeey UKOrONO WANey: OD O.S.BieNEDYKTAPAPIEZA XIV. R.1734 , (u dołu) KS , (u dołu, po prawej)
numer inwentarza: ECT.3031
uwagi: Drzeworyt przedstawia scenę adoracji cudownej figury Matki Boskiej Rzeszowskiej. To późnogotycka rzeźba z końca XVI wieku, czczona w Sanktuarium oo. bernardynów w Rzeszowie. Według tradycji opromieniona postać Matki Boskiej z Dzieciątkiem ukazała się na gruszy pobożnemu Jakubowi Ado w święto Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny 15 sierpnia 1513 roku. Maria wyjawiła mu swe pragnienie, aby w tym właśnie miejscu głoszono chwałę bożą. Dla cudownej figury wkrótce wybudowano drewnianą kapliczkę, a później kościół, który jednak nie mógł pomieścić licznych pątników. W XVII wieku nowy, murowany kościół i klasztor ufundował kasztelan sandomierski - Mikołaj Spytko Ligęza. Opiekę nas Sanktuarium powierzono Bernardynom. W 1763 roku cudowna figura została ukoronowana koronami papieskimi. Kult Matki Boskiej Rzeszowskiej jest wciąż żywy. Uroczystości główne odbywają się 12 września. Ze względu na tematykę przedstawienia można przypuszczać, że autor drzeworytu działał na terenie Polski pd-wsch. K. Piwocki temu artyście przypisuje jeszcze dwa drzeworyty z kolekcji Pawlikowskiego - Matkę Boską Częstochowską (ECT.3019) oraz Matkę Boską Różańcową (ECT.3028). Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. W kolekcji J.G.Pawlikowskiego drzeworyt miał nr inw. 824.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Skoczeń-Marchewka, Beata, 2013.07.26,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©