BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000378

Kolęda

warianty tytułu: Boże Narodzenie, Ofiarowanie Pańskie, Pokłon Trzech Króli

odbitka graficzna

materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 8 x 6 cm
miejsce pochodzenia: Polska
datowanie odbitki: 1801-1900
opis: Odbitka graficzna w kształcie prostokąta stojącego, kompozycja trójdzielna ujęta w bordiurę zdobioną ornamentem kwiatowym. W górze ukazano scenę Bożego Narodzenia: z lewej strony stoi św. Józef, po środku znajduje się nisza z opromienionym Okiem Opatrzności, poniżej klęczy wół i osioł (wizerunek nieczytelny), z prawej Dzieciątko Jezus leży w żłobie na sianie, nad nim stoi Matka Boska i obok klęczy pasterz. Nad głową Madonny aureola. Scena w środku przedstawia Ofiarowanie Pańskie: z lewej strony za owalnym stołem stoi prorok Symeon, który trzyma małego Jezusa i błogosławi go. W środku stoi Matka Boska kierująca złożone ręce w stronę Dzieciątka, a za nią stoją dwaj kapłani, z prawej znajdują się drzwi do świątyni. Scena w dole ukazuje Pokłon Trzech Króli: z lewej strony siedzi Matka Boska z Dzieciątkiem na kolanach. Jezus wyciąga rączki w stronę pierwszej klęczącej postaci króla w długiej szacie, który na znak szacunku zdjął z głowy koronę i położył na ziemi, w rękach trzyma dar składany Jezusowi, nad jego głową sześcioramienna gwiazda w owalnym otoku z promieni. W środku stoi drugi król w długiej szacie, z darem w rękach, na głowie ma koronę otwartą. Trzeci król w szacie do kolan stoi na końcu orszaku, w prawej ręce trzyma dar a w lewej koronę. Kompozycja modelowana prymitywnie, tj. płasko i skrótowo, zastosowano przeważnie technikę drzeworytu tonowego.
motyw ikonograficzny: aureola , Baltazar , Dzieciątko Jezus , gwiazda , Kacper , kwiat , Matka Boska , Melchior , pasterz , Symeon (prorok) , święty Józef
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: KOLENDA , (w lewym górnym rogu) NOWELATO , (pomiędzy górnym i środkowym polem kompozycji) SCEDRI DLEN , (pomiędzy środkowym i dolnym polem kompozycji)
numer inwentarza: I.10996 BJ
uwagi: Drzeworyt ten to obrazek dewocyjny dawany na pamiątkę kolędy, stąd jego zwyczajowa nazwa "kolęda". Górny i dolny wizerunek ilustruje dwa najważniejsze wydarzenia podczas cyklu świąt Bożego Narodzenia, który w tradycji ludowej zwany był "godnymi" lub "szczodrymi" świętami, rozpoczynał się od Wigilii 24 grudnia i trwał do Trzech Króli 6 stycznia. Jest to zarazem okres rozpoczęcia nowego roku, o czym świadczy napis NOWELATO (wśród ludności wiejskiej długo utrzymywał się zwyczaj obdarowywania kolędników specjalnie wypiekanym ciastem "nowym latkiem", którego spożycie miało przynieść zdrowie i urodzaj w nowym roku). O najważniejszym święcie kościelnym bezpośrednio po Godach przypomina środkowy wizerunek z Ofiarowaniem Pańskim, zwanym w tradycji Ofiarowaniem Dzieciątka w świątyni, które obchodzone jest 2 lutego, i w polskim Kościele katolickim do tego dnia śpiewane są kolędy podczas nabożeństw. A.Jacher-Tyszkowa przypuszcza, że odbitka jest miedziorytem.
literatura: Jacher-Tyszkowa, Polska grafika ludowa, 1970, s. 48, nota 244 Polska Sztuka Ludowa, Rok 1971, nr 3, fot. na okładce i nota
fotografia: Duda, Tadeusz , 2011
opracowanie dokumentu: Graff, Grzegorz, 2012.10.29,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©