BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000803
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 71,7 x 60,7 cm
datowanie klocka drzeworytniczego: po 1752 datowanie odbitki drzeworytniczej: 1801-1850
opis: Wizerunek Matki Boskiej Łąkowskiej sklejony z siedmiu czworobocznych odbitek. Kompozycję wypełnia dzwonowata szata Matki Boskiej z półksiężycem o ludzkim profilu u stóp, trzymającej na prawej ręce Dzieciątko Jezus, a w lewej berło. Na głowach obu postaci widnieją zamknięte korony, wokół okrągłe aureole o promienistych otokach. Maria z długimi włosami opadającymi na ramiona ma przy uszach kolczyki w postaci zwisających łezek. Płaszcz Matki Boskiej jest ozdobiony geometrycznym wzorem wykonanym białorytem - na czarnym tle widnieje ukośna biała krata o polach wypełnionych ośmiopłatkowymi rozetkami. Szeroki dekolt zakrywa karczek w ukośną kratę z czarnych pasków z perełkami, z polami ozdobionymi koncentrycznymi kółkami. Poniżej zwisają trzy sznury korali i naszyjnik z koncentrycznych dysków. Płaszcz jest rozchylony, a jego poły ozdabiają dwa szerokie szlaki z dekoracją z rombów na czarnym tle w białe kropki, z rzędem perełek wzdłuż brzegów. Dół płaszcza lamuje biały pas z motywami owalnych klejnotów ozdobiony wzdłuż brzegów linią ząbków z koncentrycznych kółek. Widoczny przód sukni jest ozdobiony wzorem ze stylizowanych liści na białym tle i owalnym medalionem z monogramem maryjnym pośrodku. Szaty są opasane w poprzek sznurami korali – okrągłych paciorków i koncentrycznych kółek. Trzy takie sznury są spięte na wysokości kolan Maryi czterema wielopłatkowymi rozetami – dwoma po bokach i dwoma umieszczonymi na tle lamówek zdobiących płaszcz. Niżej widnieje podwójny łańcuch. Sukienka Jezusa jest także rozkloszowana, we wzór stylizowanych liści na białym tle, z dekoracyjną lamówką u dołu. Szyję otacza szeroki karczek we wzór kratki ze sznurów korali i koncentrycznych kółek. Trzy sznury podobnych paciorków zwisają na piersi. Dzieciątko prawą dłonią podtrzymuje swoją lewą okaleczoną stopę. Białe tło wypełniają liczne wota: pięć serc - między innymi - trzy z monogramami, po jednym z wizerunkiem twarzy, uszami i okiem, dwa wyobrażenia niemowląt w powijakach, skrzyżowane kule chromego, wotywne tabliczki różnych kształtów z oczami, klęczącymi postaciami (obok jednej z nich frunie czart), z tonącą postacią, leżącym chorym, a także klęczącym wołem. Po bokach wota w kształcie kończyn. U góry w okrągłych rozetach znajdują się popiersia: szlachcica (po lewej) i szlachcianki (po prawej). Część tabliczek wotywnych zostało umocowanych na taśmach. Pod postacią Matki Boskiej są umieszczone dwa niewielkie serca i po dwa koliste motywy. U dołu, widnieją dwie białe, obramowane równoległymi liniami tabliczki z inskrypcjami. Między nimi na czarnym tle w białe kropki ukazano owal ozdobiony dwoma stylizowanymi liśćmi, z herbem zakonnym z dwoma skrzyżowany rękami. Inskrypcja po lewej ma cztery wiersze niewycięte do końca, o czym świadczą czarne poziome pasy w dwóch dolnych wierszach. Po prawej inskrypcja została podzielona na trzy wiersze. Inskrypcja po lewej informuje: OBRAZ PANNY MARYI ŁAKOWSKIEJ POD BRATIANEM W KOŚCIÓŁKU OO.REFORMATÓW UKORONOWANY OD CZTERNASTEGO BENEDYKTA [papieża] ROKU PAŃSKIEGO DNIA CZERWCA+. Po prawej: KORONOWANA JUŻ PANNO W NIEBIE ODZIANA SŁOŃCEM SIEDZI WEDLE CIEBIE JEZU TYŚ ŻYCIE I POD JEJ ŚWIĘTYMI NOGAMI MIESIĄC DWUROGI. Inskrypcje wykonane majuskułą różnej wielkości. Obraz jest sygnowany : "S Z." białorytem po prawej stronie w dolnym rogu.
motyw ikonograficzny: berło , korona , Matka Boska Łąkowska , Matka Boska z Dzieciątkiem , sygnowanie , wotum (chory) , wotum (kula chromego) , wotum (oko) , wotum (ręka ) , wotum (serce) , wotum (szlachcianka) , wotum (szlachcic) , wotum (topielec) , wotum (twarz) , wotum (ucho) , wotum (wół) , wotum (wypędzenie złego ducha)
stan zachowania: uszkodzony
napisy i znaki: OBRAZP: M. ŁAKOWSKYPoDBraTYAEMVK/ SCIOŁKVWW:O:REFORMATOWVKORONOWANY/ OD CZTERNaZSTEGO.BENEDIKTAR:P/ DNIA C.ZzERWCA+ , (u dołu po lewej) KORONOWANAIVSPANNO W NIEBIE ODZIANA/ SŁONCEM SIEDZI WEDLE CIEBIEIEZV TYsZvciei/ PODIEYSWIENOGY:MIESIąC DWVROGY , (u dołu po prawej) IHS , (u góry po prawej na wotum w kształcie serca) S Z. , (u dołu po prawej) MARYIA , (u góry po lewej i niżej po prawej, na dwóch wotach w kształcie serca)
numer inwentarza: 69737
uwagi: Według przekazów Łąki były miejscem kultu pogańskiego. W XIII w. wybudowano w osadzie małą drewnianą świątynię by upamiętnić pewne objawienie. Legenda mówi, że dzieciom pasącym bydło ukazała się figura Matki Boskiej płynąca w górę Drwęcy. Odniesiona do Nowego Miasta, zniknęła. Kolejnego dnia została znaleziona na drzewie w Łąkach. Zlecono wykonanie figury Matki Bożej, którą lud otoczył czcią. Inne podanie mówi, że kaplicę wybudował Krzyżak, wójt bratiański w roku 1400 lub 1401. Sława Łąk zaczęła się rozpowszechniać stopniowo, a w XVII w. opiekę nad kościołem objęli oo. reformaci. Nadali rozgłos kultowi Matki Bożej z Dzieciątkiem, do której przybywali liczni pątnicy i rozpoczęli starania o koronację. Cudowna drewniana figura w typie Pięknej Madonny ma ok. l00 cm wysokości i została zakryta nałożonymi bogatymi sukienkami. W 1752 r. koronowano ją dzięki zezwoleniu Benedykta XIV. Była to szósta koronacja na terenie Rzeczypospolitej. W XVIII i XIX w. sława sanktuarium rosła. Zyskało nazwę "zachodniopruskiej Częstochowy". Mimo trudności, jakie czynił rząd pruski, Polacy z Warmii, Kurpiów dążyli do Łąk Bratiańskich jako do ogniska życia narodowego i religijnego. Zamknięcie klasztoru w 1875 r. przez zaborców położyło kres manifestacjom patriotycznym i pielgrzymkom. W 1882 r. spłonął kościół. Uratowaną cudowną figurę, przeniesiono do fary w Nowym Mieście Lubawskim, gdzie znajduje się do dzisiaj w ołtarzu głównym. Cześć Madonnie oddawana jest przez wiernych w dalszym ciągu, co potwierdzają pielgrzymki i wota. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. Poprzednie numery inwentarza: 49, a następnie EST. 3056.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Mosio, Grażyna, 2013.10.13,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©