BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000771

Matka Boska Różańcowa

warianty tytułu: Matka Boska Różańcowa ze świętymi Dominikiem i Wincentym

odbitka graficzna

materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 28,5 x 17,5 cm
datowanie odbitki graficznej: 1801-1841
opis: Kompozycja, ujęta w prostokąt stojący, ukazuje stojącą na półksiężycu Matkę Boską z Dzieciątkiem Jezus, które siedzi na jej lewym ramieniu. U stóp obu postaci klęczą święty Dominik i święty Wincenty. Matka Boska i Dzieciątko Jezus w skierowanych ku dołowi rękach trzymają luźno opadające różańce. Maryja jest przedstawiona w długiej sukni i w płaszczu z podbiciem. Wierzchnia i spodnia część płaszcza różnią się od siebie deseniem - z jednej strony widoczny jest ornament roślinny przypominający gałązki palmy, wykonany techniką tonową. Drugą stronę zaznaczono poziomymi, równolegle do siebie ułożonymi kreskami. Matka Boska ma na głowie koronę, spod której wyłaniają się długie włosy. Dzieciątko Jezus jest ubrane w długą sukienkę, w lewej ręce trzyma kulę ziemską. Obie postaci mają twarze zwrócone w kierunku klęczących świętych, ich głowy otaczają aureole. Maryja z Dzieciątkiem Jezus znajdują się wewnątrz owalnego obramowania ozdobionego pojedynczymi kwiatami o sześciu płatkach i obwiedzionego dodatkowo czarnym różańcem. W dolnej części kompozycji ukazano w prawym rogu klęczącego świętego Wincentego, który jedną dłoń przykłada do piersi, drugą wznosi ku Matce Boskiej z Dzieciątkiem Jezus, a po lewej stronie świętego Dominika ze złożonymi do modlitwy rękoma. Obaj święci mają na sobie białe sutanny i zarzucone na ramiona czarne płaszcze. Pomiędzy nimi umieszczono postacie czterech modlących się zakonników. U dołu drzeworytu znajdują się inskrypcje z imionami przedstawionych świętych, z tytułem drzeworytu oraz sygnatura K.S. Górne rogi kompozycji ozdobiono na kropkowanym tle pojedynczymi, stylizowanymi kwiatami z główkami w kształcie kielichów, na łodyżkach i z listkami po bokach. Całość została zamknięta ramą. W prawym dolnym rogu znajduje się odręczny napis: w Krakowie u Dominikanów.
motyw ikonograficzny: aureola , Dzieciątko Jezus , kwiat , Matka Boska , półksiężyc , różaniec , święty Dominik , święty Wincenty , zakonnik
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: SDOMINICUS. , (w lewej, dolnej części drzeworytu) SWINCENTI. , (w prawej, dolnej części drzeworytu) OBRAZ P.M. ROZANCOWI , (w dołu drzeworytu) K.S. , (u dołu, po prawej stronie)
numer inwentarza: ECT.3028
uwagi: Matka Boska Różańcowa zajmuje szczególne miejsce w zakonie dominikanów. Według tradycji, założyciel tego zakonu święty Dominik Guzman (urodzony ok. 1172 r., zmarł w 1221r.) otrzymał od Matki Boskiej różaniec. Maryja nauczyła go modlić się na nim, a on wraz ze swoimi uczniami miał tą modlitwę rozpowszechnić w całym Kościele. W rzeczywistości osobą, która rozpropagowała modlitwę różańcową był nie święty Dominik, ale błogosławiony Alan de Rupe (1428-1475). Drzeworyt, to częściowo lustrzane odbicie znajdującej się od 1949 r. w Muzeum Narodowym w Warszawie i pochodzącej ze zbiorów Potockich z Krzeszowic i Krakowa odbitki graficznej, nie jest jednak kolorowany, posiada - w przeciwieństwie do tego ze zbiorów Potockich – sygnaturę K.S. , wycięte wszystkie wizerunki klęczących czterech mniejszych zakonników oraz wypełnione górne rogi kompozycji stylizowanymi kwiatami. Porównując te dwa drzeworyty należy zwrócić uwagę, że napisy z imionami świętych Dominika i Wincentego nie zostały przedstawione w lustrzanym odbiciu, podobnie jak napis w dolnej części odbitki. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. Poprzedni numer inwentarza w kolekcji Pawlikowskiego: 821.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Grochal, Anna, 2013.08.13,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©